Uitreiking Beste Boek voor Jongeren 2025. V.l.n.r Maren Stoffels, Merel Leene en uitgever Myrthe Spiteri van Blossom Books. Foto: Bas van Hattum.
De prijs ‘Beste Boek voor Jongeren’ is een literaire prijs die jeugdliteratuur van hoge kwaliteit bekroont. In aanmerking komen boeken die goed aansluiten bij de belevingswereld van jongeren tussen de 15 en 18 jaar.1 In 2010 werd de prijs ingesteld, en is daarna onder een scala van verschillende namen uitgereikt. Het is wel altijd toegekend in de twee categorieën Oorspronkelijk Nederlandstalig en Vertaald.
Toch is het strikt genomen geen vertaalprijs. Afgezien van het criterium dat ‘de kwaliteit van het Nederlands medebepalend is’ in de categorie Vertaald,2 ligt de aandacht van de jury op de inhoud, niet op de vertaalprestatie op zich. Ook wordt er geen gewag gemaakt van de brontaal in de berichtgeving vanuit de organisatie.3
Aan de andere kant zorgt deze prijs wel voor meer zichtbaarheid van vertalers. Alleen al de aparte categorie draagt bij aan de bewustwording van het feit dat een deel van de Nederlandstalige literatuur alleen maar bestaat dankzij vakkundige vertalers. Ook deelt de auteur het prijzengeld met de vertaler.4
In de juryrapporten is steeds vaker aandacht voor de vertalers.5 De vakjury van 2022 schreef over de oproep van Annemart Pilon en Martin de Haan aan uitgevers om de naam van vertalers op boekomslagen te zetten. De jury sloot deze steunbetuiging af met een waardering voor de genomineerde vertalers: ‘Nadrukkelijk zouden wij ook lof willen uitspreken voor de zes vertalers die betrokken zijn geweest bij de vijf vertaalde titels op de shortlists. Hoe bijzonder fijn is het dat er vakmensen zijn die verhalen uit andere taalgebieden beschikbaar maken binnen ons taalgebied?’6
Het juryrapport van 2023 borduurde hierop voort: ‘Op steeds meer omslagen van vertaald werk zien we trouwens de naam van de vertaler prijken. Terecht, want vertalers verdienen veel erkenning voor het werk dat zij leveren.’7
Die aandacht lijkt helaas juist weer tanende. De juryrapporten van 2024 en 2025 besteden geen enkel woord aan het belang van vertalers.
Wisselende namen
De prijs is door de jaren vaak van naam veranderd. In 2010 werd de Grote Jongerenliteratuur Prijs in het leven geroepen, op initiatief van Stichting Lezen Nederland en het Nederlands Letterenfonds.
Een jaar later werd de naam van de prijs al veranderd in Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs, vanwege de sponsoring door het Nederlandse vermogensfonds Diorapthe. Er veranderde meer in 2011: Stichting Lezen Vlaanderen stapte in de organisatie en zo kon ook jeugdliteratuur uitgegeven door Vlaamse uitgeverijen meedingen.
De derde naamsverandering vond plaats in 2015. In dat jaar werd voor het eerst een Young Adult Boekenweek georganiseerd, onder de naam Literatour. De bijbehorende prijs werd daarom omgedoopt tot Diorapthe Literatour Prijs.8
Stichting Dioraphte stopte in 2018 met de financiering, en in dat jaar kreeg de prijs zijn huidige naam. De organisatie ligt nu volledig in handen van Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek.
Het prijzengeld nam daarmee een flinke duik. Waar in 2015 de winnaars elk 15.000 euro kregen,9 is het prijzengeld anno 2026 gedaald tot 2.500 euro. Dit bedrag moet ook nog eens gedeeld worden door de auteur en de vertaler.10
Ook de opzet van de prijs veranderde door de jaren heen veelvuldig. Het eerste jaar besloot een volwassen vakjury over de toekenningen van de prijs. In 2011 werd een publieksprijs toegevoegd, jongeren konden nu zelf hun favoriete boek kiezen via een online stemcampagne.11 In 2015 sloten twee jongeren zich bij de vakjury aan.12
Met de naamsverandering naar Het Beste Boek voor Jongeren werd de publieksprijs afgeschaft, maar sindsdien hebben jongeren op een andere manier meer zeggenschap gekregen over de toekenning van de prijzen. De vakjury, bestaande uit zeven volwassen leden, stelt een shortlist samen, maar het is de jongerenjury zelf die uit deze nominaties voor beide categorieën een winnaar kiest.
1. Visser, Rozemarijn. 01-08-2025. “Vernieuwde jongerencampagne Goed Verhaal van start”, https://cpnb.nl/nieuws/vernieuwde-jongerencampagne-goed-verhaal-van-start/, laatst geraadpleegd op 30-06-2026. ↩
2. Stichting CPNB. “Algemeen reglement Beste Boek voor Jongeren 2027”, https://uitgever.cpnb.nl/wp-content/uploads/2026/04/AR-Beste-Boek-voor-Jongeren-2027.pdf, laatst geraadpleegd op 30-06-2026. ↩
3. Zie de laatste drie bekendmakingen: Visser, Rozemarijn. 21-09-2025. “Maren Stoffels en Louisa Reid winnen Beste Boek voor Jongeren 2025”, https://cpnb.nl/nieuws/maren-stoffels-en-louisa-reid-winnen-beste-boek-voor-jongeren-2025/, laatst geraadpleegd op 07-07-2026. Visser, Rozemarijn. 13-09-2024. “Erna Sassen en Malinda Lo winnen Beste Boek voor Jongeren 2024”, https://cpnb.nl/nieuws/erna-sassen-en-malinda-lo-winnen-beste-boek-voor-jongeren-2024/, laatst geraadpleegd op 07-07-2026. Visser, Rozemarijn. 15-09-2023. “Rima Orie en Zoulfa Katouh vallen in de prijzen op BoekTok Live”, https://cpnb.nl/nieuws/rima-orie-en-zoulfa-katouh-vallen-in-de-prijzen-op-boektok-live/, laatst geraadpleegd op 07-07-2026. ↩
4. Er is enige onduidelijkheid over de verdeling van het prijzengeld. In de huidige reglementen staat expliciet dat de auteur het bedrag deelt met de vertaler. Uit de berichtgeving rondom voorgaande prijzen lijkt men op te kunnen maken dat alleen de auteur het prijzengeld ontving, zie Stichting CPNB. 7 mei 2018. “Nominaties Beste Boek voor Jongeren 2018 bekend”, https://cpnb.nl/nieuws/nominaties-beste-boek-voor-jongeren-2018-bekend/, laatst geraadpleegd op 30-06-2026, en Temme, Bart. 17-03-2015. “Nieuws: Opzet Dioraphte Literatour Prijs 2015 licht veranderd – dit zijn de genomineerden”, https://www.tzum.info/2015/03/nieuws-opzet-dioraphte-literatour-prijs-2015-licht-veranderd-dit-zijn-de-genomineerden/, laatst geraadpleegd op 30-06-2026.
Na navraag liet stichting CPNB echter weten dat de vertaler wel degelijk meedeelde in het prijzengeld. Helaas valt dit niet ontegenzeggelijk vast te stellen, aangezien ze ook lieten weten dat de reglementen van voorgaande jaren niet meer in te zien zijn.↩
5. De juryrapporten 2020-2024 kunnen hier gevonden worden: Stichting CPNB. “Juryrapporten Beste Boek voor Jongeren”, https://cpnb.nl/campagnes/goed-verhaal/juryrapporten-beste-boek-voor-jongeren/, laatst geraadpleegd op 30-06-2026. ↩
6. Stichting CPNB. “Juryrapport Beste Boek voor Jongeren 2022”, https://cpnb.nl/wp-content/uploads/2022/10/BWvJ22-Juryrapport-Beste-Boek-voor-Jongeren-2022.pdf, laatst geraadpleegd op 30-06-2026.↩
7. Stichting CPNB. “Juryrapport Beste Boek voor Jongeren 2023”, https://cpnb.nl/wp-content/uploads/2023/09/BWvJ23-juryrapport-v5-web.pdf, laatst geraadpleegd op 30-06-2026. ↩
8. Temme, Bart. 22-10-2014. “Nieuws: Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs krijgt weer een nieuwe naam”, https://www.tzum.info/2014/10/nieuws-dioraphte-jongerenliteratuur-prijs-krijgt-weer-een-nieuwe-naam/, laatst geraadpleegd op 30-06-2026.↩
9. Temme, Bart. 17-03-2015. “Nieuws: Opzet Dioraphte Literatour Prijs 2015 licht veranderd – dit zijn de genomineerden”, https://www.tzum.info/2015/03/nieuws-opzet-dioraphte-literatour-prijs-2015-licht-veranderd-dit-zijn-de-genomineerden/, laatst geraadpleegd op 30-06-2026.↩
10. Stichting CPNB, “Algemeen reglement Beste Boek voor Jongeren 2027”, https://uitgever.cpnb.nl/wp-content/uploads/2026/04/AR-Beste-Boek-voor-Jongeren-2027.pdf, laatst geraadpleegd op 30-06-2026. ↩
11. Temme, Bart. 08-02-2011. “Nieuws: Ronald Giphart voorzitter Grote Jongerenliteratuur Prijs 2011”, https://www.tzum.info/2011/02/nieuws-ronald-giphart-voorzitter-grote-jongerenliteratuur-prijs-2011/, laatst geraadpleegd op 30-06-2026. ↩
12. Temme, Bart. 17-03-2015. https://www.tzum.info/2015/03/nieuws-opzet-dioraphte-literatour-prijs-2015-licht-veranderd-dit-zijn-de-genomineerden/, laatst geraadpleegd op 30-06-2026. ↩
Bron afbeelding: Visser, Rozemarijn. 21-09-2025. “Maren Stoffels en Louisa Reid winnen Beste Boek voor Jongeren 2025”, https://cpnb.nl/nieuws/maren-stoffels-en-louisa-reid-winnen-beste-boek-voor-jongeren-2025/, laatst geraadpleegd op 07-07-2026.