Tijdlijn 1800-1900 | Vertalerslexicon VNLex

In de achttiende en negentiende eeuw neemt het aantal vertalingen toe. Het zijn nu niet alleen uitgevers die zich richten op vertalingen, maar ook auteurs gaan hun collega-auteurs naar het Nederlands vertalen. Daarnaast waren er serievertalers, vaak onderwijzers die pedagogische vakliteratuur en kinderliteratuur vertaalden.¹
In de tweede helft van de negentiende eeuw zien we individuele vertalers die wel cultureel kapitaal vergaarden en naast hun hoofdprofessie een staat van dienst opbouwden als vertaler. Een voorbeeld is de dominee-dichter-vertaler J.J.L. ten Kate (1819-1889). Ten Kate vertaalde uit meerdere talen. Ook in VNLex zijn er voorbeelden te vinden van dit soort vertalers, zoals Willem Bilderdijk (1756-1831) en Gerard Keller (1829-1899).
Tegen 1900 zouden vertalers zich meer specialiseren op (kleinere) taalgebieden, bijvoorbeeld Hongaars en de Scandinavische talen. Opvallend is het grote aandeel van vrouwelijke vertalers. Voorbeelden in het lexicon van deze gespecialiseerde vertalers zijn Adèle Opzoomer alias A.S.C. Wallis (1856-1925) en Philippine Wijsman (1837–1908).
Omstreeks 1900 worden vrouwen sowieso meer en meer zichtbaar als geëngageerde vertalers. Dit is duidelijk te zien in de vertegenwoordiging van vrouwelijke vertalers in het lexicon in deze tijdperiode op de tijdlijn. Zij opereerden in grote netwerken en startten tijdschriften. Voorbeelden in VNLex zijn onder meer Margaretha Meyboom (1856-1927) en Marie Belpaire (1853-1947).

1811

Elisabeth Johanna Hasebroek, 1811-1887

apr 4, 1811

1819

Jan Jakob Lodewijk ten Kate, 1819-1889

Ovaal_studioportret_van_de_dominee_en_dichter_J.J.L._ten_Kate,_RP-F-F01517 (2)

dec 23, 1819

1829

Gerard Keller, 1829-1899

feb 13, 1829

1837

Philippine Wijsman, 1837–1908

jul 4, 1837

Estella Dorothea Salomea Hertzveld, 1837-1881

Estella Hijmans-Hertzveld D.J. Sluyter [1881]

jul 14, 1837

1853

Marie Elisabeth Belpaire, 1853-1948

jan 1, 1853

1856

Margaretha Meyboom, 1856-1927

jul 29, 1856

Adèle Opzoomer alias A.S.C. Wallis, 1856-1925

sep 17, 1856

1864

Dien Logeman-Van der Willigen, 1864-1925

jun 18, 1864

1871

H.A.C. Beets-Damsté, 1871-1954

mei 11, 1871

1881

Johanna Arina Huberta (Annie) Posthumus, 1881-1964

sep 5, 1881

1884

Maximiliaan August Schwartz, 1884-1973

apr 4, 1884

1891

Nini Brunt, 1891-1984

mrt 30, 1891

1893

Josephus Adrianus Sandfort, 1893-1959

dec 6, 1893

1894

Alice van Nahuys, 1894-1967

feb 15, 1894

Martinus Nijhoff, 1894-1953

apr 20, 1894

Martha Adriana Muusses, 1894-1981

sep 27, 1894

1896

Martin J. Premsela, 1896-1960

jan 25, 1896

^{1. Schoenaers, Dirk, Theo Hermans, Inger Leemans, Cees Koster, Ton Naaijkens. 2021. Vertalen in de Nederlanden : een Cultuurgeschiedenis, edited by Caroline Meijer, 311. Amsterdam: Boom. ↩}